Tien gouden regels voor online leren

Hoe leer je het best online? Samen met onderwijsprofessor Fred Paas zijn wij op zoek naar de tien gouden regels. Leeroplossingen die écht, dus wetenschappelijk bewezen, werken. Hieronder vind je onze top-10 tot nu toe.

1. Kies voor mulimediaal en blended learning

We spreken over online leren, maar eigenlijk geloven we vooral in blended learning: het integreren van offline en online leren. Wissel klassikale training, e-learning en training on the job met elkaar af en kies voor multimediale middelen als tekst en beeld, audio/video en games om informatie over te brengen en mensen te trainen. Ontwikkel daarnaast een online community om deelnemers onderling kennis en ervaring uit te laten wisselen. Juist een mix van middelen en leervormen werkt het best.

2. Bied maatwerk en een persoonlijk leertraject

Denk vanuit de lerende als je een leertraject ontwikkelt en bied maatwerk. Zodat je optimaal aansluit bij de wensen en behoeften van je doelgroep. Zorg ook voor een persoonlijk leerpad. Geef mensen het idee dat ze kunnen kiezen: leren in hun eigen tempo, via een device naar keuze en alleen de informatie die op dat moment relevant voor hen is. Als mensen zelf kunnen bepalen, leren zij beter.

3. Help mensen focussen en maak informatie behapbaar

Ken je de Gestalt principes? Die beschrijven hoe onze hersenen snel, automatisch en onbewust dingen waarnemen. Zo geldt bijvoorbeeld de wet van de nabijheid: dingen die zich dichtbij elkaar bevinden worden als groep waargenomen. Of de wet van de geslotenheid: onderwerpen die omcirkeld zijn, neem je als één geheel waar. Wil je het leerrendement verhogen dan is het zaak om informatie niet alleen goed te presenteren, maar ook om die goed te doseren. Mensen leren het liefst kleine hoeveelheden. Het werkgeheugen kan vijf tot acht leereenheden achter elkaar verwerken, houd daar rekening mee.

4. Stimuleer meerdere zintuigen

Het is goed om tijdens het leerproces zoveel mogelijk zintuigen te prikkelen. In je geheugen ontstaat dan een rijkere representatie van de leerstof, waardoor deze langer beschikbaar is in en makkelijker opgehaald kan worden uit het geheugen. Online leren prikkelt vaak automatisch meerdere zintuigen (woord, beeld, geluid).

5. Leer beter met beweging en beweeg om beter te leren

Het blijkt positief voor het leerproces als iemand een beweging voordoet. Of als je zelf een beweging nadoet, bijvoorbeeld het natrekken van een Chinees teken met je vinger. Dit wordt ‘tracen’ genoemd en hiermee worden de spiegelneuronen geprikkeld waardoor je gemakkelijker leert. Dit kun je met behulp van een screen touch functie makkelijk in het leerproces inbedden. Of maak video’s waarin mensen bepaalde bewegingen voordoen.

Als je zelf aan beweging doet, bevorder je trouwens ook het leerproces. Fysieke beweging stimuleert de doorbloeding van en zuurstoftoevoer naar de hersenen.

6. Soms samen leren, soms alleen

Iemand die een gemakkelijke taak wil leren, kan dat beter individueel doen. Dat gaat sneller en is effectiever. Bij het leren van een complexe taak is samenwerking belangrijk. Mensen zijn bereid tot samenwerken als ze weten dat ze iets niet alleen kunnen. Ze staan er dan voor open om van elkaar te leren. Online kun je samenwerking faciliteren met behulp van een forum of online community waarbinnen mensen kennis en ervaring kunnen delen.

7. Herhaal!

Herhaling is belangrijk tijdens het leerproces. Wil je dat iemand één specifieke taak leert? Herhaal dan steeds diezelfde taak. Moet iemand zijn vaardigheden juist breder kunnen inzetten of ingewikkelde vaardigheden leren? Dan kun je de taak variabel herhalen. De variatie kan zitten in de representatie van de leerstof: eerst auditief, dan in tekst en beeld (verschillende zintuigen aanspreken). Of door de context te veranderen; hetzelfde probleem voorschotelen maar dan in een andere situatie. Verder geldt: als je dingen in korte tijd vaak herhaalt, leer je sneller, maar blijven de dingen minder lang in je geheugen. Wil je dat iemand de kennis over een jaar ook nog heeft? Zorg dan dat er meer tijd zit tussen de verschillende herhalingen (spacing). Om kennis vast te houden ga je dan van één herhaling per week, naar eens per maand, per kwartaal en per jaar. Online kun je de herhaling makkelijk in het leertraject inbouwen. Met behulp van een pushbericht kun je mensen bovendien op het belang van de herhaling of lesstof attenderen.

8. Belonen werkt beter dan straffen

Waarom werkt straffen minder goed? Heel simpel: iemand laten zien dat hij fout zit, vergt een extra denkstap. Als je snapt wat fout is, snap je nog niet perse wat goed is. Mensen leren ook beter van goede voorbeelden dan van fouten. Val mensen in het begin van een leertraject liever niet lastig met fouten. Laat hen dan vooral het goede voorbeeld zien. Mensen die verder zijn in het leerproces kunnen wel leren van fouten. Zij zijn beter in staat om te herkennen en interpreteren wat een fout is en wat niet. Belonen kan online op verschillende manieren. Laat iemand punten scoren tijdens het leertraject of doorgaan naar het volgende level van een game. Het werkt ook om bij elk goed antwoord een blije avatar te tonen of bijvoorbeeld elke vijf goede antwoorden te belonen met een leuk weetje.

9. Gebruik afbouwende feedback

Geef altijd persoonlijke feedback. Wat weet de lerende al? Stem daar je feedback op af. En zorg voor afbouwende feedback: in het begin veel, daarna steeds minder totdat de lerende het zelf kan. Het moment van feedback hangt af van de taak en van het doel van de feedback. Door direct online feedback te geven kunnen mensen snel leren. Het gaat dan bijvoorbeeld om feedback na een meerkeuzevraag.
Door achteraf feedback te geven, dit heet ook wel uitgestelde feedback, kunnen mensen de kennis die zij hebben opgedaan beter toepassen. Aan het eind van een toets kun je bijvoorbeeld je score zien en alle antwoorden nog eens opnieuw bekijken. Dit helpt je bij je leerproces.

10. Zorg voor een positieve leerervaring

Er wordt nog onderzoek naar gedaan, maar het lijkt er voorzichtig op dat het koppelen van een leerervaring aan een positief piekmoment ervoor zorgt dat het beter in onze hersenen blijft hangen. De eindervaring van een leertraject is heel belangrijk voor hoe iemand het traject in z’n geheel ervaart. Dus wil je iemand de training met een goed gevoel laten afsluiten? Zorg dan aan het eind voor een positieve prikkel.

Meer weten ?

TinQwise en didactiek

Onze verschillende leervormen

Samenwerking tussen TinQwise en de Erasmus Universiteit